ปวดเข่า ข้อเข่าเสื่อม รักษาอย่างไร โดยไม่ผ่าตัด

ปวดเข่าในวัย 50 ปีขึ้นไปส่วนใหญ่มาจากข้อเข่าเสื่อม คือกระดูกอ่อนในข้อสึกจนกระดูกเสียดสีกัน ขึ้นลงบันไดลำบาก ลุกจากเก้าอี้แล้วปวด และเข่าตึงตอนเช้า การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเป็นทางเลือกท้าย ๆ แพทย์แผนจีนช่วยดูแลในระยะแรกถึงปานกลางด้วยฝังเข็ม รมยา นวดทุยหนา และยาจีนบำรุงกระดูกและเอ็น เพื่อช่วยบรรเทาอาการปวดและส่งเสริมการใช้งานข้อเข่า ร่วมกับการบริหารกล้ามเนื้อรอบเข่าและการควบคุมน้ำหนัก

อาการแบบนี้ใช่คุณไหม

ปวดเข่าเวลาขึ้นลงบันได นั่งยอง หรือลุกจากที่นั่ง
เข่าตึงตอนเช้า ขยับสักพักจึงดีขึ้น
ได้ยินเสียงกรอบแกรบในเข่าเวลางอเหยียด
เข่าบวม อุ่น หรือปวดมากขึ้นหลังเดินมาก
เข่าโก่ง ขาไม่ตรงเหมือนเดิม เดินไกลไม่ได้
กินยาแก้ปวดหรือฉีดยาเข้าข้อแล้วดีขึ้นชั่วคราว ไม่อยากผ่าตัด

สาเหตุในมุมมองแพทย์แผนจีน

ตับและไตพร่องตามวัย ในแพทย์แผนจีน ตับดูแลเอ็น ไตดูแลกระดูก เมื่อสองอวัยวะนี้อ่อนกำลังตามอายุ กระดูกและเอ็นจึงขาดการหล่อเลี้ยง ปวดตื้อ ๆ เมื่อยล้า เป็นมากเมื่อเหนื่อย
ความเย็นและความชื้นสะสมในข้อ จากอากาศเย็น ความชื้น หรือการอยู่ในห้องแอร์นาน ปวดหนัก ๆ บวมตึง ปวดมากวันฝนตก อุ่นแล้วสบายขึ้น
เลือดและลมปราณติดขัด จากการใช้งานหนัก น้ำหนักตัวมาก หรือเคยบาดเจ็บ ปวดแบบแทง ปวดเฉพาะจุด ปวดตอนกลางคืน
ความร้อนชื้น ในช่วงที่เข่าบวมแดงร้อน มักเป็นการอักเสบเฉียบพลันที่ต้องแยกจากเกาต์และการติดเชื้อ

แบบไหนควรมาพบแพทย์

ปวดเข่าเป็นประจำเกิน 1 เดือนหรือปวดจนเดินได้ไม่ไกลเหมือนเดิม
ตรวจแล้วเป็นข้อเข่าเสื่อมระยะแรกถึงปานกลางและอยากชะลอไม่ให้ต้องผ่าตัด
ยาแก้ปวดเริ่มมีผลต่อกระเพาะหรือไตหรืออยากลดยา
รอผ่าตัดอยู่และอยากลดปวดระหว่างรอหรือฟื้นฟูหลังผ่าตัด

ต้องไปโรงพยาบาลทันที หากเข่าบวมแดงร้อนและมีไข้ (เสี่ยงติดเชื้อหรือเกาต์เฉียบพลัน) เข่าล็อกงอเหยียดไม่ได้ ลงน้ำหนักไม่ได้เลยหลังหกล้มหรือบิดเข่า หรือขาบวมปวดน่องร่วมด้วย

ปรึกษาอาการหรือนัดหมายแพทย์จีน ผ่าน LINE lin.ee/mUSHKgo หรือโทร 095-473-6341 (02-910-1600 ต่อ 8501, 8502)
แผนกการแพทย์แผนจีน ชั้น 5 โรงพยาบาลเกษมราษฎร์ ประชาชื่น เปิดทุกวัน 9.00 ถึง 18.00 น.

แพทย์แผนจีนดูแลอย่างไร

แพทย์จะตรวจการงอเหยียด อาการบวม จุดกดเจ็บ แมะจับชีพจร ดูลิ้น และดูผลเอกซเรย์ถ้ามี เพื่อบอกระยะและแบบของอาการ

ฝังเข็ม ที่จุดรอบเข่าและจุดบนขา ลดปวด ลดบวม และช่วยให้กล้ามเนื้อรอบเข่าทำงานดีขึ้น มักใช้เครื่องกระตุ้นไฟฟ้าร่วมเพื่อเพิ่มผลในผู้ที่ปวดเรื้อรัง
รมยา ให้ความอุ่นแก่ข้อเข่า เหมาะมากกับผู้สูงอายุที่ปวดแบบเย็นชื้นและปวดมากวันอากาศเย็น
นวดทุยหนา คลายกล้ามเนื้อต้นขาและน่องที่ตึงจากการเดินผิดท่า และช่วยให้ข้อเคลื่อนไหวดีขึ้น
ยาสมุนไพรจีน บำรุงตับและไต เสริมกระดูกและเอ็น ขับความเย็นชื้น ตามแบบของคุณ ใช้ตามแผนที่แพทย์วางไว้
ท่าบริหารกล้ามเนื้อรอบเข่า แพทย์สอนท่าที่ทำเองที่บ้าน เพราะกล้ามเนื้อต้นขาที่แข็งแรงคือตัวช่วยพยุงข้อเข่าที่ดีที่สุด

ทั้งหมดนี้ทำร่วมกับแพทย์กระดูกและข้อได้ ไม่ต้องหยุดยาหรือยกเลิกแผนที่วางไว้

โดยทั่วไปต้องดูแลกี่ครั้งจึงเห็นการเปลี่ยนแปลง

จำนวนครั้งในการดูแลข้อเข่าเสื่อม ไม่มีจำนวนที่กำหนดตายตัว เนื่องจากขึ้นอยู่กับระดับอาการ ระยะเวลาที่เป็น โรคร่วม การใช้งานข้อ และการตอบสนองต่อการรักษาของแต่ละบุคคล ในช่วงเริ่มต้น แพทย์อาจวางแผนการดูแลอย่างต่อเนื่องประมาณ 4–8 สัปดาห์ แล้วประเมินการเปลี่ยนแปลงเป็นระยะ โดยพิจารณาจาก

อาการปวดและตึงบริเวณข้อเข่า

การงอและเหยียดเข่า

การเดินหรือขึ้นลงบันได

ความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวัน

ระดับอาการที่รบกวนการใช้ชีวิต

หากอาการตอบสนองดี แพทย์อาจปรับความถี่ในการดูแลให้เหมาะสมกับแต่ละบุคคล ไม่จำเป็นต้องกำหนดว่าทุกคนต้องได้รับการฝังเข็มจำนวนเท่ากันจึงจะเห็นการเปลี่ยนแปลง

ข้อเข่าเสื่อมระยะไหนที่สามารถดูแลได้

การแพทย์แผนจีนสามารถ ประเมินและพิจารณาการดูแลผู้ที่มีอาการจากข้อเข่าเสื่อมได้หลายระดับ โดยเฉพาะผู้ที่มีอาการปวด ฝืด หรือเคลื่อนไหวข้อได้ไม่สะดวก และต้องการดูแลแบบไม่ผ่าตัด

ในรายที่อาการ ไม่รุนแรงถึงปานกลาง มักสามารถวางแผนดูแลเพื่อช่วยบรรเทาอาการปวดและส่งเสริมการเคลื่อนไหวของข้อ ร่วมกับการบริหารกล้ามเนื้อและการปรับกิจกรรมที่เหมาะสม

ส่วนผู้ที่มี ข้อเสื่อมมากหรือมีอาการรุนแรง ยังสามารถเข้ารับการประเมินเพื่อดูแลอาการได้ แต่ควรประเมินร่วมกับแพทย์ว่ามีข้อจำกัดในการใช้งานมากเพียงใด และการดูแลแบบไม่ผ่าตัดเพียงพอหรือไม่ เพราะการตัดสินใจเรื่องการผ่าตัดไม่ได้พิจารณาจากภาพเอกซเรย์เพียงอย่างเดียว แต่พิจารณาจากอาการ การทำงานของข้อ และผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตร่วมด้วย

ผู้ที่ฉีดยาเข้าข้อหรือกินยาละลายลิ่มเลือด มีข้อจำกัดอะไร

ผู้ที่มีข้อเข่าเสื่อมบางรายอาจเคยได้รับการฉีดยาเข้าข้อ หรือมีโรคประจำตัวที่ต้องรับประทานยาต้านการแข็งตัวของเลือด หากต้องการเข้ารับการฝังเข็ม ควรแจ้งประวัติการรักษาและยาที่ใช้อยู่ให้แพทย์แผนจีนทราบก่อนทุกครั้ง เพื่อประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล

1.กรณีเคยฉีดยาเข้าข้อ

หากเพิ่งได้รับการฉีดยาเข้าข้อ ควรแจ้งแพทย์ว่าได้รับการฉีดยาชนิดใด เมื่อใด และฉีดบริเวณใด เพื่อพิจารณาตำแหน่งและวิธีการดูแลที่เหมาะสม โดยไม่ควรฝังเข็มหรือทำหัตถการบริเวณที่ยังมีอาการบวม แดง เจ็บ หรือมีแผลจากการฉีด

2.กรณีรับประทานยาต้านการแข็งตัวของเลือด

ยากลุ่มนี้อาจเพิ่มโอกาสเกิดเลือดออกหรือรอยช้ำจากหัตถการที่มีการแทงเข็มได้ จึงควรแจ้งชื่อยา ขนาดยา และโรคที่เป็นเหตุให้ต้องใช้ยา เช่น ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะหรือประวัติลิ่มเลือดอุดตัน เพื่อให้แพทย์ประเมินความเสี่ยงก่อนรักษา

3.ไม่ควรหยุดยาต้านการแข็งตัวของเลือดเองเพื่อมาฝังเข็ม เพราะการหยุดยาต้องพิจารณาความเสี่ยงต่อการเกิดลิ่มเลือดร่วมกับความเสี่ยงเลือดออกเป็นรายบุคคล และควรดำเนินการภายใต้คำแนะนำของแพทย์ผู้ดูแล

ก่อนรับการรักษา แพทย์แผนจีนจะประเมินประวัติสุขภาพ ยาที่ใช้ อาการปัจจุบัน และตำแหน่งที่จะรักษา เพื่อพิจารณาว่าสามารถฝังเข็มได้หรือควรปรับวิธีการดูแลให้เหมาะสม

มาครั้งแรกต้องเจออะไรบ้าง

เล่าอาการ ระยะเวลา และการรักษาที่ผ่านมา นำผลเอกซเรย์และรายการยามาด้วย
แพทย์ตรวจเข่า ดูการเดิน แมะจับชีพจร ดูลิ้น
แพทย์บอกระยะและแบบของอาการ และวางแผนดูแลทั้งที่แผนกและที่บ้าน
ฝังเข็มหรือรมยาในวันแรกได้ ใช้เวลาประมาณ 45 นาที

คำถามที่พบบ่อย

ข้อเข่าเสื่อมแล้ว ฝังเข็มช่วยได้จริงไหม

ฝังเข็มไม่ได้สร้างกระดูกอ่อนใหม่ แต่ช่วยลดปวด ลดบวม และให้กล้ามเนื้อรอบเข่าทำงานดีขึ้น ผู้ป่วยจำนวนมากจึงเดินได้ไกลขึ้นและใช้ยาแก้ปวดน้อยลง

สมุนไพรจีนรักษาเข่าเสื่อมได้ไหม

ยาจีนใช้บำรุงกระดูกและเอ็นและลดการอักเสบเป็นส่วนหนึ่งของการดูแล ไม่ใช่การทดแทนการรักษาอื่นที่จำเป็น

ผู้สูงอายุอายุ 80 ฝังเข็มได้ไหม

ได้ แพทย์จะเลือกจุดและวิธีที่เบา และมักใช้รมยาร่วม

ต้องลดน้ำหนักไหม

น้ำหนักที่เพิ่มขึ้น 1 กิโลกรัม กลายเป็นแรงกดที่เข่าหลายเท่าเวลาเดิน ลดน้ำหนักได้ ผลการดูแลก็อยู่ได้นานขึ้น

อ่านต่อ

แพทย์จีนพันนิดา ธเนศอนันต์ (พจ.003) · แผนกการแพทย์แผนจีน โรงพยาบาลเกษมราษฎร์ ประชาชื่น

สอบถามและนัดหมาย LINE lin.ee/mUSHKgo · โทร 095-473-6341 · 02-910-1600 ต่อ 8501, 8502 · ชั้น 5 รพ.เกษมราษฎร์ ประชาชื่น · ทุกวัน 9.00 ถึง 18.00 น.

แพทย์จีนที่มีประสบการณ์ดูแลอาการนี้: แพทย์จีนพันนิดา ธเนศอนันต์