ทุกวัน 9.00 - 18.00 น.095-473-6341

อาการลิ้นแข็ง พูดไม่ชัด กลืนลำบาก รักษาและฟื้นฟูได้อย่างไร

อาการลิ้นแข็ง พูดไม่ชัด กลืนลำบาก รักษาและฟื้นฟูได้อย่างไร

ลิ้นแข็ง พูดไม่ชัด เกิดจากอะไร อาการแบบไหนต้องไปห้องฉุกเฉินทันที

อาการลิ้นแข็งหรือพูดไม่ชัดอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น ความผิดปกติของระบบประสาท กล้ามเนื้อ หรือผลข้างเคียงจากยาบางชนิด หากมีอาการเกิดขึ้นฉับพลัน โดยเฉพาะร่วมกับปากเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง ชาหรือเดินเซ อาจเป็นสัญญาณของโรคหลอดเลือดสมอง ควรโทร. 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที แม้อาการจะดีขึ้นเองก็ไม่ควรนิ่งนอนใจ เพราะการได้รับการรักษาอย่างรวดเร็วมีความสำคัญ

ตอบโดย แพทย์จีนนิรันดร์ คูอนันตเวชกุล (พจ.029)

พบบ่อยในผู้ที่เคยมีโรคหลอดเลือดสมอง หรือมีความผิดปกติของระบบประสาทและกล้ามเนื้อ การฟื้นฟูตั้งแต่ระยะแรกช่วยให้กลับมาสื่อสารและรับประทานอาหารได้ใกล้เคียงปกติมากที่สุด แพทย์แผนจีนใช้ฝังเข็มและยาจีนเป็นส่วนหนึ่งของการฟื้นฟู ควบคู่กับการรักษาหลัก

อาการพูดไม่ชัด (Dysarthria, 言语不利) กลืนลำบาก (Dysphagia, 吞咽障碍) เป็นอาการหลงเหลือที่เกิดหลังจากเป็นโรคหลอดเลือดสมอง (Post-stroke หรือ 中风后遗症) ที่ผู้ป่วยหลอดเลือดสมองต้องเผชิญ โดยทั้งสองอาการนี้มักจะมาด้วยกัน ซึ่งส่งผลต่อคุณภาพชีวิต สภาพจิตใจ ที่ไม่สามารถทำกิจวัตรประจำวัน เช่น การทานข้าว กลืนข้าว กลืนน้ำ ออกเสียงพูดคุยได้ดังเดิม

อาการแบบนี้ ให้โทร 1669 ทันที

  • หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง
  • เดินเซ ทรงตัวไม่ดี
  • พูดไม่ชัด พูดไม่ออก หรือเข้าใจคำพูดได้ยาก
  • กลืนลำบากหรือสำลักทันที
  • ปวดศีรษะรุนแรงผิดปกติ

ข้อควรระวัง หากเกิดขึ้นฉับพลัน ไม่ต้องรอนัด อาจเป็นสัญญาณของโรคหลอดเลือดสมอง

อาการแบบนี้ใช่คุณหรือคนในครอบครัวไหม

  • พูดไม่ชัด ออกเสียงลำบาก พูดช้าลง หรือเสียงเปลี่ยน
  • กลืนอาหารหรือน้ำลำบาก รู้สึกเหมือนมีอาหารติดในลำคอ
  • ไอหรือสำลักขณะรับประทานอาหาร
  • เคี้ยวได้น้อยลง น้ำลายไหล
  • รับประทานได้น้อยลง น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ

ลิ้นแข็ง พูดไม่ชัด เกิดจากอะไร

  • โรคหลอดเลือดสมอง
  • ความผิดปกติของระบบประสาทและกล้ามเนื้อ
  • การบาดเจ็บหรือความผิดปกติของสมอง
  • โรคทางระบบคอ จมูก และลำคอ
  • ภาวะกล้ามเนื้ออ่อนแรง และภาวะเสื่อมตามอายุ

แบบไหนควรมาพบแพทย์

  • สำลักบ่อยจนไม่กล้ารับประทานอาหารหรือดื่มน้ำ
  • น้ำหนักลดลงเรื่อย ๆ
  • ผ่านระยะเฉียบพลันของโรคหลอดเลือดสมองแล้วและต้องการฟื้นฟูต่อเนื่อง
  • ฟื้นฟูอยู่แล้วแต่อาการหยุดนิ่ง

ข้อควรระวัง สำลักบ่อยไม่ควรฝืน อาหารหรือน้ำอาจเข้าสู่ทางเดินหายใจ ควรให้แพทย์ประเมินการกลืนก่อน

ช่องทางติดต่อ ปรึกษาก่อนได้ · ทักไลน์ หรือโทร 095-473-6341 ชั้น 5 รพ.เกษมราษฎร์ ประชาชื่น เปิดทุกวัน 9.00-18.00 น.

แพทย์แผนจีนดูแลอย่างไร

  • ฝังเข็ม ช่วยส่งเสริมการฟื้นฟูการทำงานของระบบประสาทและกล้ามเนื้อ รวมถึงกล้ามเนื้อที่เกี่ยวข้องกับการพูดและการกลืน
  • ยาสมุนไพรจีน พิจารณาตามอาการและสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล
  • ดูแลร่วมกับการฟื้นฟู ควบคู่กับการฝึกพูด ฝึกกลืน และการฟื้นฟูตามคำแนะนำของทีมผู้ดูแลสุขภาพ

จุดฝังเข็มที่ใช้แก้อาการลิ้นแข็ง พูดไม่ชัด กลืนลำบาก

การรักษาอาการพูดไม่ชัด กลืนลำบาก ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง แพทย์แผนจีนจะฝังเข็มลงบนจุดที่เกี่ยวข้องกับการพูด การกลืน เช่น

  • ฝังเข็มใต้ลิ้นตำแหน่งจุดจินจิน (金津) อวี้เย่ (玉液) ช่วยคลายกล้ามเนื้อใต้ลิ้นที่แข็งเกร็ง ที่มีเลือดคั่งค้าง ทำให้การกระดกลิ้น การออกเสียงพูดจะค่อย ๆ พัฒนาดีขึ้น รวมถึงการกลืนน้ำ การเคี้ยวข้าวด้วย
  • จุดหย่าเหมิน (哑门) ใช้รักษาผู้ที่มีอาการเสียงหาย พูดไม่ได้ พูดไม่ชัด เพราะลิ้นลีบหรือลิ้นแข็ง
  • จุดซ่างเหลียนเฉวียน (上廉泉) บริเวณลำคอใต้คาง ใช้รักษาอาการลิ้นแข็ง เสียงแหบ พูดไม่ชัด ช่วยให้การทำงานของหลอดอาหารดีขึ้น ช่วยให้กลืนได้มากขึ้น
  • จุดเจ้าไห่ (照海) เป็นหนึ่งจุดเชื่อมโยงเส้นลมปราณพิเศษทั้งแปด (八脉交会 ปาม่ายเจียวหุ้ย) ที่รักษาโรคบริเวณลำคอ คอหอย ปอด และกระบังลม จะช่วยเปิดทวารคอช่วยเรื่องการพูด ช่วยทะลวงให้ชี่บริเวณลำคอไหลคล่องสะดวก รักษาอาการพูดไม่ชัดและกลืนลำบาก

ผลลัพธ์แตกต่างกันในแต่ละบุคคล ขึ้นอยู่กับสาเหตุ ความรุนแรง และความต่อเนื่องของการฟื้นฟู

เริ่มฝังเข็มได้เมื่อไร

หลังออกจากโรงพยาบาล หากอาการทางการแพทย์คงที่ สามารถเข้ารับการประเมินเพื่อวางแผนการฝังเข็มร่วมกับการฟื้นฟูได้ โดยไม่จำเป็นต้องรอให้หายดีก่อน ทั้งนี้ควรพิจารณาตามชนิดของโรคหลอดเลือดสมอง ความรุนแรงของอาการ และสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล

ระยะเวลาในการฟื้นฟู

ช่วง 6 เดือนแรกหลังเกิดโรคหลอดเลือดสมองเป็นช่วงสำคัญของการฟื้นฟู จึงควรเริ่มฟื้นฟูโดยเร็วเมื่ออาการคงที่ และทำอย่างต่อเนื่องตามความเหมาะสมของผู้ป่วย อย่างไรก็ตาม หลัง 6 เดือนยังสามารถฟื้นฟูและพัฒนาความสามารถได้ เพียงแต่อาจต้องใช้เวลาและความต่อเนื่องมากขึ้น

มาครั้งแรกต้องเจออะไรบ้าง

  1. ซักประวัติ อาการ โรคประจำตัว และยาที่ใช้อยู่
  2. ตรวจตามศาสตร์แพทย์แผนจีน
  3. แพทย์อธิบายแนวทางการดูแล
  4. เริ่มการรักษาและนัดติดตามผล

สามารถรับผู้ป่วยที่ใช้รถเข็นหรือผู้ที่มีข้อจำกัดในการเคลื่อนไหวได้ โดยควรมีผู้ดูแลมาด้วยในกรณีที่ผู้ป่วยไม่สามารถช่วยเหลือตนเองได้ เพื่อความสะดวกและความปลอดภัยระหว่างเข้ารับบริการ

ดูแลตัวเองที่บ้าน

  • รับประทานอาหารที่มีลักษณะเหมาะกับความสามารถในการกลืน
  • รับประทานคำเล็ก ๆ ไม่รีบ นั่งตัวตรง
  • หลีกเลี่ยงการพูดขณะมีอาหารอยู่ในปาก
  • ฝึกพูดและฝึกกลืนตามคำแนะนำอย่างต่อเนื่อง

คำถามที่พบบ่อย

ฝังเข็มช่วยเรื่องกลืนลำบากได้จริงไหม

ใช้เป็นส่วนหนึ่งของการฟื้นฟู ร่วมกับการรักษาหลัก ไม่ใช่ทดแทน

ต้องหยุดยาที่โรงพยาบาลหลักไหม

ไม่ต้อง ทำควบคู่กับการรักษาหลัก และแจ้งยาที่ใช้อยู่ให้แพทย์ทราบทุกครั้ง

แพทย์จีนณรงค์ แซ่งุ่ย (พจ.89)

LINEFacebook095-473-6341