น้ำหนักขึ้นเร็วผิดปกติ อ้วนขึ้นผิดปกติ เกิดจากอะไร

น้ำหนักขึ้นแบบไหนที่ควรใส่ใจ

• เพิ่มขึ้นเร็วโดยไม่ทราบสาเหตุ
• เหนื่อยง่าย อ่อนเพลีย
• บวมตามมือ เท้า หรือใบหน้า
• หนาวง่ายหรือร้อนผิดปกติ
• ใจสั่น
• การขับถ่ายเปลี่ยนแปลง
• ประจำเดือนผิดปกติ
• เพิ่มต่อเนื่องแม้ควบคุมอาหารและออกกำลังกาย

สาเหตุที่พบบ่อย

• รับประทานพลังงานมากกว่าที่ร่างกายใช้
• ออกกำลังกายหรือกิจกรรมทางกายน้อยลง
• พักผ่อนไม่เพียงพอ
• ความเครียดสะสม
• การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน
• การเปลี่ยนแปลงของระบบเผาผลาญ
• ผลข้างเคียงจากยาบางชนิด
• ภาวะบวมน้ำหรือการคั่งของของเหลว

น้ำหนักตัวขึ้นผิดปกติ หรือมีภาวะอ้วนนั้น จะต้องมาหาสาเหตุกันก่อนว่า เกิดจากอะไร เป็นการน้ำหนักขึ้นผิดปกติ อ้วนขึ้นผิดปกติในระดับใด โดยจะแบ่งออกเป็น 2 ระดับ คือ

น้ำหนักขึ้นผิดปกติ อ้วนขึ้นผิดปกติในระดับปฐมภูมิ

สาเหตุเกิดจากพฤติกรรมการกินอาหาร กินจุ กินเยอะ กินเก่ง กินของไม่มีประโยชน์มากเกินไป ดื่มน้ำน้อย ไม่ขับถ่าย นอนผิดเวลา นอนดึกตื่นสาย ไม่ค่อยออกกำลังกาย ไม่ขยับตัว เป็นต้น

น้ำหนักขึ้นผิดปกติ อ้วนขึ้นผิดปกติในระดับทุติยภูมิ

ระดับนี้สาเหตุเกิดจากความผิดปกติของร่างกายเป็นหลัก เช่น ความผิดปกติของระบบต่อมไร้ท่อ ต่อมหมวกไตทำงานผิดปกติ โรคที่ส่งผลต่อระบบการเผาผลาญอย่าง PCOS (ถุงน้ำในรังไข่หลายใบ) ภาวะไทรอยด์สูงเกินหรือต่ำเกิน ฮอร์โมนเพศผิดปกติ เป็นต้น

แบบไหนควรมาพบแพทย์

• น้ำหนักเพิ่มผิดปกติโดยไม่ทราบสาเหตุ
• ควบคุมน้ำหนักได้ยาก
• มีอาการอื่นร่วมด้วยตามรายการข้างต้น

มุมมองแพทย์แผนจีน

ไม่ได้พิจารณาเพียงปริมาณอาหารหรือแคลอรี แต่ให้ความสำคัญกับความสมดุลและการทำงานโดยรวมของร่างกาย แพทย์จะประเมินร่วมกัน

• ความอยากอาหาร
• ระบบย่อยอาหารและการขับถ่าย
• อาการบวม
• ความเหนื่อยล้า
• คุณภาพการนอนหลับ
• ความเครียด

แพทย์แผนจีนดูแลอย่างไร

อาจพิจารณาการปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิต การฝังเข็ม หรือยาสมุนไพรจีน ตามการประเมินและดุลยพินิจของแพทย์

สำหรับผู้ที่มีปัญหาน้ำหนักตัวขึ้นผิดปกติ มีความกังวลในน้ำหนัก แพทย์แผนจีนจะมีวิธีการรักษา อาทิเช่น ฝังเข็มกระตุ้นไฟฟ้า โดยแพทย์แผนจีนจะเลือกจุดฝังเข็มบริเวณหน้าท้อง ตามเส้นลมปราณม้ามและกระเพาะที่บริเวณแขนและขา ปรับระบบเผาผลาญ การทำงานของม้าม กระเพาะ และลำไส้ ซึ่งแพทย์แผนจีนจะมีเทคนิคที่เหมาะสมโดยขึ้นอยู่กับอาการของคนไข้แต่ละคน

มาครั้งแรกต้องเจออะไรบ้าง

1. ซักประวัติน้ำหนัก อาการร่วม และยาที่ใช้อยู่หรือนำผลตรวจฮอร์โมนหรือผลเลือดมาด้วย
2. ตรวจตามศาสตร์แพทย์แผนจีน
3. แพทย์อธิบายกลุ่มอาการที่พบ
4. เริ่มการดูแลและนัดติดตามผล

คำถามที่พบบ่อย

น้ำหนักขึ้นเร็วแปลว่าอ้วนขึ้นหรือเปล่า

ไม่เสมอไป น้ำหนักที่ขึ้นเร็วอาจเกี่ยวกับภาวะบวมน้ำหรือการคั่งของของเหลว จึงควรสังเกตอาการอื่นร่วมด้วย

ฝังเข็มลดน้ำหนักได้จริงไหม

ผลลัพธ์ของการฝังเข็มแตกต่างกันในแต่ละบุคคล จึงไม่ควรคาดหวังการลดน้ำหนักอย่างรวดเร็ว การฝังเข็มมีบทบาทเป็นแนวทางเสริมในการดูแลน้ำหนัก และควรติดตามการเปลี่ยนแปลงทั้งน้ำหนัก รอบเอว และพฤติกรรมการใช้ชีวิตอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้การดูแลมีความเหมาะสมและยั่งยืน

แพทย์จีนนิรันดร์ คูอนันตเวชกุล (พจ.029)