โรคแพนิคและโรควิตกกังวล อาการแตกต่างกันอย่างไร

โรคแพนิคคืออะไร

โรคแพนิค (แพนิก) หรือโรคตื่นตระหนก เป็นส่วนหนึ่งในกลุ่มโรควิตกกังวล ซึ่งประกอบด้วยโรคต่างๆ ได้แก่ โรควิตกกังวลทั่วไป โรคกลัวที่แคบ โรคกลัวสังคม โรคกลัวสิ่งใดสิ่งหนึ่งอย่างรุนแรง โรควิตกกังวลต่อการแยกจาก ภาวะไม่พูดในบางสถานการณ์ โรคแพนิค และโรควิตกกังวลจากภาวะทางกายหรือจากสารต่างๆ

อาการแบบนี้ใช่คุณไหม

• แบบแพนิค ใจสั่น หัวใจเต้นเร็ว หายใจไม่อิ่ม แน่นหน้าอก เหงื่อออก มือสั่น เวียนศีรษะ รู้สึกควบคุมตัวเองไม่ได้ หรือกลัวว่าจะเกิดเหตุร้าย
• แบบวิตกกังวล คิดกังวลมากหรือควบคุมความกังวลได้ยาก กระสับกระส่าย เหนื่อยง่าย สมาธิลดลง กล้ามเนื้อตึง นอนหลับยาก

แพนิคกับวิตกกังวล เหมือนและต่างกันอย่างไร

สิ่งที่เหมือนกัน คือ ทั้งสองโรคต่างเป็นโรคที่เกิดอาการวิตกกังวลร่วมกับมีอาการแสดงออกมาทางร่างกาย

ความแตกต่าง

• แพนิค เกิดฉับพลัน รุนแรงเร็ว บางครั้งไม่มีเหตุการณ์กระตุ้นชัดเจน หลังเกิดอาการอาจกังวลว่าจะเกิดซ้ำ จนหลีกเลี่ยงสถานที่หรือกิจกรรมบางอย่าง
• วิตกกังวล ความกังวลต่อเนื่อง เกี่ยวกับงาน สุขภาพ การเงิน ครอบครัว หรือเหตุการณ์ในชีวิต

โรคแพนิคมีอาการทางกายรุนแรง ทันทีทันใด จะหายเองใน 10-20 นาที แต่ก็เกิดขึ้นได้อีก มีอาการ เช่น หายใจเร็ว แน่นหน้าอก เหงื่อแตก ใจสั่น ตัวสั่น มือเท้าชา

ส่วนโรควิตกกังวลทั่วไป จะกังวลแทบทุกเรื่องราวในชีวิต จนส่งผลต่อชีวิตประจำวัน มีอาการทางกาย ได้แก่ นอนหลับยาก อ่อนเพลีย ปวดตึงกล้ามเนื้อ ปวดศีรษะ กระสับกระส่าย มักเกิดขึ้นอยู่เรื่อยๆ อย่างน้อย 6 เดือนขึ้นไป

การวินิจฉัยควรพิจารณาจากลักษณะอาการ ระยะเวลาที่เกิด และผลกระทบต่อการใช้ชีวิตโดยรวม

แบบไหนควรมาพบแพทย์

• อาการกระทบการใช้ชีวิตประจำวัน
• เริ่มหลีกเลี่ยงสถานที่หรือกิจกรรม
• นอนไม่หลับ ปวดศีรษะ ปวดเมื่อย หรือกล้ามเนื้อตึงร่วมด้วย

ก่อนที่จะคิดว่าตนเองเป็นโรคแพนิคหรือโรควิตกกังวลทั่วไปหรือไม่นั้น อยากให้ได้รับการประเมินจากอายุรแพทย์ก่อนว่าอาการที่เป็นเกิดจากโรคทางกายหรือไม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งโรคหัวใจ โรคไทรอยด์ โรคปอด หรือโรคทางสมองที่มีอาการใกล้เคียงกับทั้งสองโรค เมื่อแน่ใจว่าไม่ได้เกิดจากโรคทางกายแล้ว จึงควรมาปรึกษาแพทย์เพื่อรับการรักษาต่อไป

แพทย์แผนจีนดูแลอย่างไร

ใช้เป็นแนวทางดูแลเสริมร่วมกับการรักษาหลัก โดยประเมินอาการและสภาพร่างกายตามหลักแพทย์แผนจีนก่อนวางแผน

• ฝังเข็ม ช่วยดูแลอาการที่เกิดร่วมกับความเครียด เช่น นอนไม่หลับ หลับไม่สนิท ปวดศีรษะ ปวดเมื่อย ความตึงของกล้ามเนื้อ
• ยาสมุนไพรจีน เลือกตำรับและปรับยาให้เหมาะกับอาการและสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล

มาครั้งแรกต้องเจออะไรบ้าง

1. ทำแบบประเมินอาการที่เป็นอยู่
2. ซักประวัติอาการ ยาที่ใช้อยู่ และการรักษาที่ได้รับ
3. ตรวจตามศาสตร์แพทย์แผนจีน
4. แพทย์อธิบายแนวทางการดูแลร่วมกับการรักษาหลัก
5. เริ่มการดูแลและนัดติดตามผล

คำถามที่พบบ่อย

ฝังเข็มแทนยาจิตเวชได้ไหม

ไม่ได้ แพทย์แผนจีนเป็นแนวทางดูแลเสริมร่วมกับการรักษาหลัก และควรแจ้งยาที่ใช้อยู่ทุกครั้ง

มีทั้งแพนิคและวิตกกังวลพร้อมกันได้ไหม

ได้ ผู้ที่มีโรควิตกกังวลบางประเภทอาจมีอาการแพนิคร่วมด้วย

แพทย์จีนฐานิศา ติลกโชติพงศ์ (พจ.1326)